โรงเรียนเมืองปานพัฒนวิทย์เดิมเป็นสาขาของโรงเรียนเมืองปานวิทยา ได้เริ่มเปิดทำการสอนตั้งแต่ปีการศึกษา 2537 ตามคำร้องขอของคณะกรรมการสภาตำบลหัวเมือง ชุดปี พ.ศ. 2536 โดยมีนายปฐมพงษ์ ปองดอง กำนันตำบลหัวเมืองเป็นประธานสภาตำบลหัวเมือง โดยได้ยื่นหนังสือผ่าน นายสามารถ ลอยฟ้า นายอำเภออำเภอเมืองปาน ซึ่งได้ให้ว่าที่ร้อยตรีอาทิตย์ เรืองวุฒิ ศึกษาธิการอำเภอเป็น ผู้ประสานงานการดำเนินการขอเปิดโรงเรียนต่อนายประยุทธ์ ฤทธิ์จิตเพียร อาจารย์ใหญ่โรงเรียนเมืองปานวิทยา ซึ่งได้ขอเสนอการจัดตั้งสาขาโรงเรียนเมืองปานวิทยาต่อสำนักงานสามัญศึกษาจังหวัดลำปาง และมีการนำเรื่องเข้าสู่การประชุมของคณะกรรมการการศึกษา ศาสนา ศิลปวัฒนธรรม จังหวัดลำปาง ซึ่งก็มีมติให้โรงเรียนเมืองปานวิทยาเป็นผู้ดำเนินการ ต่อมากรมสามัญศึกษาได้อนุมัติให้เปิดทำการสอน ตั้งแต่ปีการศึกษา 2537 โรงเรียนเมืองปานวิทยาจึงมีคำสั่งให้นายสุรพล อุทรา อาจารย์ 1 ระดับ 5 ปฏิบัติหน้าที่ผู้ประสานงานสาขาโรงเรียน (หนังสืออนุมัติจาก สศจ.ลป ที่ ศธ.0865/4144 ลว.13 ธันวาคม 2536) โดยในการก่อสร้างอาคารเรียนหลังแรก ได้รับความอนุเคราะห์จากวิทยาลัยโยนก จ.ลำปาง ในการออกค่ายอาสาพัฒนาชนบท สนับสนุนกระเบื้องมุงหลังคาจำนวน 600 แผ่นปูนซีเมนต์จำนวน 90 ถุง ได้มอบหมายให้นายเฉลิมชัย มนูเศวต และอาจารย์สันติ เขียวอุไร เป็นผู้ควบคุมการออกค่ายอาสาพัฒนา พร้อมกับนักศึกษาชุมนุมจำนวน 25 คน ซึ่งสภาตำบลหัวเมืองได้ขอแรงงานชาวบ้านในตำบลหัวเมืองทุกหลังคาเรือน ผลัดเปลี่ยนหมุนเวียนมาช่วยงาน และยังได้บริจาคเสาอาคารและไม้ปลีก เพื่อสร้างอาคาร ขนาดยาว 36 เมตร กว้าง 8 เมตร จำนวน 4 ห้องเรียน ได้กระทำพิธีการเปิดอาคารโยนกเมื่อวันที่ 16 พฤษภาคม 2537 โดยนายสามารถ ลอยฟ้า นายอำเภออำเภอเมืองปานเป็นประธานการรับมอบ ได้ก่อสร้างระหว่างวันที่ 3 ถึง 14 มีนาคม 2537
ต่อมาระหว่างวันที่ 4 ถึง 14 ตุลาคม 2537 ได้มีคณะนักศึกษาชั้นปีที่ 4 จากวิทยาลัยโยนก โดยการนำของนางสาวอทิตยา เตมะศิริ จำนวน 32 คน มาจากค่ายอาสาพัฒนา สร้างห้องส้วมขนาด 2 คูณ 8 เมตร จำนวน 1 หลัง 4 ห้อง และสร้างสนามบาสเกตบอลขนาด 15 คูณ 28 เมตร 1 สนาม โดยมีนายสามารถ ลอยฟ้า นายประยุทธ์ ฤทธิ์จิตเพียร และนายปฐมพงษ์ ปองดอง กำนันตำบลหัวเมือง พร้อมทั้งคณะกรรมการสภาตำบลหัวเมืองร่วมกันรับมอบห้องส้วมและสนามบาสเกตบอล ต่อมาระหว่างวันที่ 16 ถึง 27 ตุลาคม 2537 ได้มีคณาจารย์จำนวน 18 คน นักศึกษา 125 คน จากมหาวิทยาลัยเอกชน จำนวน 25 สถาบัน ทั่วประเทศได้มาออกค่ายอาสาพัฒนา ตามโครงการประสานใจสู่ไทยชนบท โดยการนำของอาจารย์ประมูล วงศ์กระจ่าง ดำเนินการก่อสร้างอาคารเรียน ขนาด 6 คูณ 27 จำนวน 1 หลัง 3 ห้องเรียน ใช้งบประมาณ 170,000 บาท (หนึ่งแสนเจ็ดหมื่นบาทถ้วน) โดยมีนายพีระ มานะทัศน์ รองผู้ว่าราชการจังหวัดลำปาง เป็นประธานรับมอบอาคาร
วันศุกร์ที่ 3 มีนาคม 2538 ได้มีเจ้าหน้าที่จากกรมทรัพยากรธรณี มาขุดเจาะบ่อบาดาลให้แก่โรงเรียนจำนวน 1 บ่อ ลึก 30 เมตร มีระดับน้ำลึก 24 เมตร
วันศุกร์ที่ 10 มีนาคม 2538 ได้มีการก่อสร้างถังเก็บน้ำขนาด 2 คูณ 2 ลูกบาศก์เมตร 1 ถัง โดยใช้งบประมาณขององค์การบริหารส่วนจังหวัดลำปาง
สภาพชุมชนรอบบริเวณโรงเรียนมีลักษณะเป็นหมู่บ้าน บริเวณใกล้เคียงโดยรอบโรงเรียน ได้แก่ บ้านท่าเดื่อและบ้านกล้วย อาชีพหลักของชุมชนคือ การเกษตรกรรม เนื่องจากพื้นที่ดังกล่าวเหมาะสมกับการเพาะปลูก ดินดี น้ำอุดมสมบูรณ์ ส่วนใหญ่นับถือศาสนาพุทธ ประเพณี/ศิลปะ-วัฒนธรรมท้องถิ่นที่เป็นที่รู้จักโดยทั่วไปคือ ประเพณีการกินแขกของชาวไทยลัวะที่บ้านกล้วย ประเพณีการสรงน้ำพระธาตุปูเฟืองที่บ้านท่าเดื่อ ส่วนมากประเพณีโดยพื้นฐานมีลักษณะที่คล้ายคลึงกันกับชาวล้านนาทั่วไป เช่น ประเพณีการตานก๋วยสลาก การรดน้ำดำหัวผู้เฒ่าผู้แก่เนื่องในวันสงกรานต์ หรือที่ชาวล้านนาเรียกกันว่า ปี๋ใหม่เมือง
สภาพถนนภายนอกเป็นถนนลาดยาง คอนกรีตและถนนลูกรังในหมู่บ้านชาวเขาเผ่าปกาเกอะญอ (กะเหรี่ยง)
